Nie istnieje jeden zestaw minimalnych wymiarów właściwy dla wszystkich schodów przemysłowych. Inne wymagania dotyczą schodów stałych w budynku produkcyjnym, inne dojścia do pomieszczenia technicznego, a jeszcze inne konstrukcji zapewniającej dostęp do maszyny. Przed zamówieniem stopni trzeba więc ustalić funkcję schodów, przewidywany ruch, wymagania ewakuacyjne oraz podstawę normatywną projektu.
Jakie wymagania BHP dotyczą wymiarów stopni schodowych?
Wymiary schodów stałych związanych z budynkiem określa rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W budynkach produkcyjnych i magazynowo-składowych, a także usługowych zatrudniających ponad 10 osób, minimalna szerokość użytkowa biegu wynosi 1,2 m, spocznika 1,5 m, a maksymalna wysokość stopnia 17,5 cm. Jeśli schody stanowią drogę ewakuacyjną, szerokość trzeba dodatkowo obliczyć w zależności od liczby użytkowników.
Dla schodów prowadzących do kondygnacji podziemnych, pomieszczeń technicznych i poddaszy nieużytkowych przepisy dopuszczają bieg oraz spocznik o szerokości co najmniej 0,8 m i wysokość stopnia do 20 cm. Zakwalifikowanie zwykłego ciągu komunikacyjnego jako dojścia technicznego tylko po to, aby zmniejszyć jego wymiary, może zostać zakwestionowane podczas odbioru.
Czy stopień zawsze musi mieć co najmniej 28 cm głębokości?
Nie. Podawane często wartości 28 cm szerokości stopnia i 19 cm wysokości nie są uniwersalnym zestawem wymagań dla schodów przemysłowych. W przypadku stałych schodów wewnętrznych szerokość stopnia powinna wynikać z zależności:
2h + s = 0,60–0,65 m
gdzie „h” oznacza wysokość, a „s” szerokość stopnia. Przy wysokości 17,5 cm szerokość wynikająca z tego wzoru mieści się zatem w granicach 25–30 cm. Ostateczną geometrię dobiera projektant z uwzględnieniem funkcji schodów i obowiązujących wymagań.
Stałe dojścia do maszyn mogą podlegać serii PN-EN ISO 14122, w tym części 3 dotyczącej schodów, drabin ze stopniami i balustrad. Norma ta nie zastępuje automatycznie polskich przepisów budowlanych. Projektant powinien ustalić, które regulacje mają zastosowanie do konkretnej konstrukcji.
Jak dobrać nośność stopni do warunków w zakładzie?
Nośności nie należy określać za pomocą jednej wartości przypisanej wszystkim stopniom. Zależy ona od ich szerokości, głębokości, przekroju płaskowników nośnych, rozstawu oczek, sposobu podparcia oraz przewidywanych obciążeń. Znaczenie ma zarówno obciążenie równomiernie rozłożone, jak i siła skupiona wywierana przez użytkownika albo przenoszony przedmiot.
Projekt powinien uwzględniać liczbę osób korzystających ze schodów, masę narzędzi, częstotliwość ruchu oraz możliwość transportowania części maszyn. Konieczne jest również sprawdzenie belek policzkowych, połączeń śrubowych, spoin, kotew i balustrad. Nawet bardzo wytrzymały stopień nie zapewni bezpieczeństwa, jeśli zostanie nieprawidłowo zamocowany do konstrukcji.
Jakie stopnie sprawdzają się w środowisku przemysłowym?
W halach, magazynach i instalacjach zewnętrznych dobrze sprawdzają się stopnie schodowe wykonane z krat pomostowych. Otwarta konstrukcja umożliwia odprowadzanie wody i części zanieczyszczeń. Listwa przednia poprawia widoczność krawędzi oraz właściwości antypoślizgowe stopnia.
Oferujemy stopnie z krat zgrzewanych i prasowanych, także w wariantach antypoślizgowych. Mogą być wykonane ze stali czarnej, ocynkowanej lub nierdzewnej. Dobór materiału powinien uwzględniać wilgoć, chemikalia, temperaturę i klasę korozyjności środowiska. Sam ocynk nie rozwiązuje wszystkich problemów eksploatacyjnych, jeżeli powłoka zostanie uszkodzona podczas montażu.
Jakie błędy najczęściej ujawnia odbiór schodów przemysłowych?
Odbiór nie polega wyłącznie na zmierzeniu głębokości stopnia. Sprawdzana jest kompletna konstrukcja i jej zgodność z projektem. Najczęstsze zastrzeżenia dotyczą:
- nierównej wysokości kolejnych stopni;
- zbyt wąskiego biegu lub spocznika;
- niewłaściwej relacji wysokości do szerokości stopnia;
- śliskiej powierzchni i braku listwy antypoślizgowej;
- ostrych krawędzi oraz wystających elementów mocujących;
- nieprawidłowej wysokości lub ciągłości balustrady;
- ograniczonego prześwitu nad biegiem;
- niestabilnych połączeń i niewłaściwego zakotwienia;
- niezgodności materiału lub wymiarów z projektem;
- uszkodzonego zabezpieczenia antykorozyjnego.
Problemy może spowodować również brak spójności między rysunkiem konstrukcyjnym a stanem wykonanym. Zmiana głębokości stopni, otworów montażowych lub przekroju płaskowników bez akceptacji projektanta może wpłynąć na geometrię i nośność całych schodów.
Jak przygotować dokumentację do odbioru?
Zakres dokumentów zależy od rodzaju inwestycji i konstrukcji. Zwykle potrzebne są projekt wykonawczy, obliczenia konstrukcyjne, rysunki warsztatowe, specyfikacje materiałowe oraz dokumenty dotyczące zastosowanych wyrobów i zabezpieczenia antykorozyjnego. W przypadku konstrukcji spawanych mogą być wymagane informacje o technologii i jakości wykonania połączeń.
Protokół próby obciążeniowej nie jest obowiązkowy dla każdych schodów. Może wynikać z projektu, specyfikacji inwestora, procedury odbiorowej albo wątpliwości dotyczących wykonania. Podobnie rodzaj deklaracji, certyfikatów i dokumentów materiałowych trzeba ustalić przed produkcją, zamiast kompletować je dopiero po montażu. Najbezpieczniejszą praktyką jest przeprowadzenie kontroli jeszcze przed zamówieniem stopni. Projektant konstrukcji i specjalista BHP powinni zweryfikować geometrię, nośność, właściwości antypoślizgowe, balustrady oraz przeznaczenie ciągu komunikacyjnego.
FAQ – odbiór BHP schodów przemysłowych
Jakie są minimalne wymiary stopni schodów przemysłowych?
Nie ma jednej uniwersalnej wartości. W budynkach produkcyjnych i magazynowych zatrudniających ponad 10 osób wysokość stopnia nie może przekraczać 17,5 cm, a szerokość biegu wynosi co najmniej 1,2 m. Szerokość stopnia schodów wewnętrznych dobiera się według wzoru 2h + s = 0,60–0,65 m.
Czy stopnie muszą mieć określoną nośność?
Tak. Nośność powinna wynikać z obliczeń uwzględniających wymiary stopnia, materiał, sposób podparcia i obciążenia występujące w zakładzie. Wartość 2,5 kN nie jest uniwersalnym minimum dla każdej konstrukcji.
Jakie dokumenty mogą być sprawdzane podczas odbioru?
Najczęściej są to projekt, obliczenia, rysunki wykonawcze, specyfikacje materiałowe i dokumentacja montażu. Próby obciążeniowe lub dodatkowe certyfikaty są wymagane wtedy, gdy wynika to z projektu, przepisów albo warunków inwestora.
Co grozi za niespełnienie wymagań?
Niezgodności mogą skutkować odmową odbioru, koniecznością wykonania poprawek lub wyłączeniem schodów z użytkowania. Najpoważniejszym skutkiem pozostaje jednak zwiększone ryzyko wypadku przy pracy.
Jak ograniczyć ryzyko błędów projektowych?
Należy przed produkcją ustalić funkcję schodów, właściwe przepisy i normy, wymagane obciążenia oraz warunki środowiskowe. Stopnie powinny zostać zamówione na podstawie zatwierdzonego rysunku, a nie tylko szerokości biegu podanej telefonicznie.